Trang đăng nhập Trang đăng ký
0935.162.803 (HLV Bùi Văn Hiếu)
Đăng nhập Đăng ký

Những người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử cờ tướng Việt Nam

Người đăng: Trần Thế Hùng
Vào lúc: 23-09-2016 22:16:27

1. Hồ Xuân Hương - Người phụ nữ thi kỳ song tuyệt (1772-1822)

Hồ Xuân Hương (1772-1822) là một nhà thơ Nôm nổi tiếng. Bà đã để lại nhiều bài thơ độc đáo với phong cách thơ vừa thanh vừa tục và được mệnh danh là Bà chúa thơ Nôm. Hồ Xuân Hương được coi là một trong những nhà thơ tiêu biểu của văn học Việt Nam.

Hồ Xuân Hương thuộc dòng dõi họ Hồ ở làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Đây là một dòng họ lớn có nhiều người đỗ đạt và làm quan nhưng đến đời Hồ Phi Diễn (thân sinh của bà) thì dòng họ này đã suy tàn.
Một trong những bài thơ nổi tiếng của Hồ Xuân Hương cho ta thấy bà là một tâm hồn thi - kỳ (thơ - cờ) song tuyệt trong số bốn thú chơi tao nhã (cầm - kỳ - thi - họa) của những tao nhân mặc khách thời bấy giờ, đó là bài thơ Đánh cờ.

Về bài thơ này ông Lê Kim Giao đã có bình luận như sau:

Hắc giả tiên hành (Quân đen đi trước) là luật cờ cổ, ở đây chàng đi trước, quân màu đen là đúng. “Chàng chọn trận Mã cục biến thành trung Pháo tiến Binh 5, Xe quá hà, phát triển đều về 2 vế. Nàng chọn trận bình phong lên Tượng sớm... lên Sĩ Tượng cùng vế để ra Xe tranh tiên. Chiến lược và chiến thuật rất minh bạch, tỏ rõ Hồ nữ sĩ rất am tường nghệ thuật cờ”.
Với bài thơ Đánh cờ, Hồ Xuân Hương đã trở thành kỳ thủ nữ đầu tiên trong lịch sử cờ Tướng Việt Nam ở cuối thế kỷ 18, đầu 19 mà đến nay còn ghi chép lại được.


Một cuốn sách giới thiệu về Hồ Xuân Hương
 

Đánh Cờ

Tác giả: Hồ Xuân Hương

Chàng với thiếp đêm khuya trằn trọc, 
Đét đồn lên đánh cuộc cờ người. 
Hẹn rằng đấu trí mà chơi, 
Cấm ngoại thủy không ai được biết.
Nào tướng sĩ dàn ra cho hết, 
Để đôi ta quyết liệt một phen. 
Quân thiếp trắng, quân chàng đen, 
Hai quân ấy chơi nhau đà đã lửa.
Thọat mới vào chàng liền nhảy ngựa, 
Thiếp vội vàng vén phứa tịnh lên. 
Hai xe hà, chàng gác hai bên, 
Thiếp thấy bí, thiếp liền ghểnh sĩ.
Chàng lừa thiếp đương khi bất ý, 
Đem tốt đầu dú dí vô cung, 
Thiếp đang mắc nước xe lồng, 
Nước pháo đã nổ đùng ra chiếu.
Chàng bảo chịu, thiếp rằng chẳng chịu 
Thua thì thua quyết níu lấy con. 
Khi vui nước nước non non, 
Khi buồn lại giở bàn son quân ngà.

2. Bà Vân (Thanh Trì, Hà Nội) - Đấu thủ nữ đầu tiên của Giải cờ Tướng lễ hội chùa Vua (1951) và Giải cờ Tướng lễ hội đền Hai Bà (1957)

Một lần nhà hoạt động văn hóa nghệ thuật Lê Kim Giao (một tâm hồn thi - kỳ song tuyệt) đến thăm lão kỳ thủ nổi tiếng một thời thuộc nhóm Ngũ Tốt, đó là Trương Trọng Bảo (sinh năm 1921) ở 132 phố Bà Triệu (Hà Nội) vào một sớm mưa to cuối hạ, tuy đã 88 tuổi nhưng vẫn còn ung dung, minh mẫn.


Ông Trịnh Bá Sinh, danh thủ nhóm cờ Tướng Bạch Mai (Hà Đông) đấu thủ của bà Vân năm 1951 (ảnh trái) 
và quang cảnh đội cờ Người xuất trận tại lễ hội chùa Vua 1992


Ông Bảo đã kể lại cho ông Lê Kim Giao một câu chuyện đã diễn ra ở lễ hội chùa Vua năm 1951, chuyện rằng: "Ông Trịnh Bá Sinh (Hình 2), một cao thủ cờ Tướng, khi đang thi đấu ở vòng tam thắng thì có một phụ nữ ở huyện Thanh Trì tên là Vân xin vào dự giải, vì là nữ nên chị Vân được ưu tiên cho qua vòng đấu sơ khảo (gọi là khảo trịch), lại được ông Sinh vui vẻ nhận tiếp trận thi đấu cờ bỏi, bày giữa bàn cờ rộng trên sân chùa Vua. Sau 16 nước cờ khai cuộc, ông Sinh bị mất một Mã, ông xin chuyển sang thi đấu cờ bàn, lui vào đánh ở trong phòng. Kết quả ông Trịnh Bá Sinh đã bị thua bà Vân ván cờ này. Bực mình vì lần đầu tiên thua cờ phụ nữ, ông Sinh đã từ bỏ không bao giờ chơi cờ nữa. Bà Vân cũng chỉ xuất hiện có một lần, không được giải gì năm đó. Mấy năm sau người ta không thấy bà đến dự giải nữa" (Lê Kim Giao, 2009; Trương Trọng Bảo, 2013).
Tuy nhiên 6 năm sau đó, vào tháng 3/1957 tại Giải cờ Tướng lễ hội đền Hai Bà, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội (Hình 3) người ta lại thấy bà Vân xuất hiện và đăng ký tham dự giải. Ngày 9/3/1957 diễn ra trận đấu chung kết. Kết quả là giải nhất đã về tay Nguyễn Tấn Thọ, giải nhì là Nguyễn Thi Hùng và giải ba là Lục Văn Chi. Bà Vân, người phụ nữ cao cờ và cũng là nữ kỳ thủ duy nhất của giải cờ Tướng nam năm ấy đã lọt vào đến tam thắng và đã được Ban tổ chức trao giải khuyến khích.


Quang cảnh lễ hội đền Hai Bà, quận Hai Bà Trưng (Hà Nội), 
nơi bà Vân tham dự giải cờ Tướng 1957

 

3. Trần Kim Xuyến (Hải Phòng) - Đấu thủ nữ đầu tiên của Giải cờ Tướng liên tỉnh miền Bắc (1969)

Năm 1965 và 1968 tại thủ đô Hà Nội đã diễn ra 2 Giải cờ Tướng liên tỉnh miền Bắc đầu tiên (1965) và Giải cờ Tướng liên tỉnh miền Bắc lần thứ hai (1968). Tham dự các giải đấu này là các kỳ thủ nam đến từ các tỉnh miền Bắc Việt Nam. Đến Giải cờ Tướng liên tỉnh miền Bắc lần thứ ba (1969) một sự kiện bất ngờ đã diễn ra, đó là sự xuất hiện của một kỳ thủ nữ đến từ "thành phố hoa phượng đỏ" Hải Phòng.

Tháng 10/1969 Ban Thể dục Thể thao thành phố Hải Phòng đã tổ chức Giải cờ Tướng nhằm tuyển chọn đội tuyển cờ Tướng của thành phố tham dự Giải cờ Tướng liên tỉnh miền Bắc lần thứ ba (1969) được tổ chức tại thủ đô Hà Nội. Kết quả là đấu thủ Trịnh Bá Siêu đã đoạt giải nhất.

Đội Hải Phòng tham dự Giải cờ Tướng liên tỉnh miền Bắc 1969 bao gồm các đấu thủ: Trịnh Bá Siêu, Lý Kiệt Và, Bùi Gia Vân, Từ Quốc Phàn và Trần Kim Xuyến (Hình 4). Năm ấy Hải Phòng có 2 đấu thủ cờ Tướng là nữ, song Trần Kim Xuyến do thi đấu tốt hơn nên đã được lựa chọn trong đội tuyển cờ Tướng Hải Phòng. Trần Kim Xuyến (6/4/1942) là đấu thủ nữ cờ Tướng đầu tiên tham gia giải đấu với các đấu thủ nam ở các tỉnh miền Bắc. Danh thủ Trần Kim Xuyến hiện đang sinh sống tại ngôi nhà số 27, nhà D37, ngõ 37 Nguyễn Bình, quận Ngô Quyền, Hải Phòng.


Đội cờ Tướng Hải Phòng: Danh thủ Trịnh Bá Siêu (ảnh trái) đoạt giải nhất cờ Tướng thành phố Hải Phòng 1969, 
Trần Kim Xuyến (ảnh giữa, đấu thủ nữ đầu tiên của Giải cờ Tướng nam liên tỉnh miền Bắc 1969) và Lý Kiệt Và (ảnh phải)

4. Lê Thị Hương (TP. Hồ Chí Minh) - Đấu thủ nữ đầu tiên đoạt ngôi vô địch Giải cờ Tướng nữ Toàn quốc (1994)

Gia đình Lê Thị Hương hiện sống ở đường Trần Quang Khải, TP. Hồ Chí Minh. Lê Thị Hương sinh năm 1961, hồi nhỏ Hương nghịch ngợm như nam giới, ông bố muốn con bớt nghịch nên đã dạy cô chơi cờ Tướng. Không ngờ cô bé Hương có năng khiếu bẩm sinh đó đã lần lượt đánh thắng bố và các anh. Từ đó tên tuổi Hương lừng lẫy khắp vùng, đánh đâu thắng đó.
Năm 1993, TP. Hồ Chí Minh bắt đầu có giải cờ Tướng dành cho nữ, quận 4 thấy Hương chơi cờ giỏi nên đã mời cô vào đội cờ Tướng của quận. Rồi cô được tiếp kiến “ngũ ca” Quách Anh Tú của nhóm Thất Đang, khi đó đang là Chủ tịch Hội cờ TP. Hồ Chí Minh. Chỉ sau vài nước đi, ông Tú đã phát hiện ngay tài năng đầy hứa hẹn ở nữ kỳ thủ này. Ông Tú đã tuyển Lê Thị Hương vào đội tuyển TP, rồi cử đi Bắc Kinh thi đấu. Ngay lần đầu tiên đến với vũ đài cờ Tướng quốc tế, Lê Thị Hương đã đạt hạng 4 giải vô địch thế giới. Cùng năm đó, cô giành luôn hạng 3 Giải các danh thủ châu Á tại Thái Lan và được phong ngay là kiện tướng quốc tế. Từ 1994 đến 2001, Lê Thị Hương liên tục giành các danh hiệu vô địch quốc gia (1994, 1995, 1996, 1997, 2000...) và các giải thứ hạng cao quốc tế khác...

Với những thành tích đó Lê Thị Hương đã trở thành nữ kỳ thủ đầu tiên đoạt giải vô địch cờ Tướng nữ quốc gia, vào năm 1994 


Danh thủ Lê Thị Hương (TP. Hồ Chí Minh, người thứ 2 từ phải sang trái) 
vô địch cờ Tướng nữ quốc gia đầu tiên của Việt Nam 1994


5. Ngô Lan Hương (TP. Hồ Chí Minh) - Đấu thủ nữ Việt Nam đầu tiên đoạt giải cao Giải vô địch cờ Tướng nữ thế giới (giải ba 2007, giải nhì 2009)

Ngô Lan Hương sinh ngày 12/1/1979 tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh, là một Đại kiện tướng quốc tế môn cờ Tướng. Cô từng 10 lần đoạt chức quán quân Giải vô địch cờ Tướng nữ Việt Nam (2001, 2003, 2005-2011, 2013), hai lần liên tiếp vô địch châu Á lần 15 và 16 (2011, 2013) và là kỳ thủ nữ Việt Nam đầu tiên đoạt giải ba Giải vô địch cờ Tướng nữ thế giới 2007 và giải nhì 2009.

Ngô Lan Hương sớm biểu lộ năng khiếu chơi cờ, cô bắt đầu tập cờ tại đội năng khiếu quận 5 từ năm 1993 cùng lứa với các kỳ thủ Trương Lê Hoàng, Vũ Thị Thu, Mai Xuân Cường...

Dấu ấn đỉnh cao đầu tiên của Ngô Lan Hương là vào năm 2001, khi vượt qua danh kỳ Lê Thị Hương, nhà nữ vô địch cờ Tướng đầu tiên của Việt Nam, để giành được chức vô địch cờ Tướng quốc gia 2001.

Tại Giải vô địch cờ Tướng nữ thế giới 2007 tổ chức tại Ma Cao (Trung Quốc), Ngô Lan Hương đã đoạt được giải ba và trở thành kỳ thủ nữ Việt Nam đầu tiên giành được thứ hạng cao ở giải này. Tiếp đó đến Giải vô địch cờ Tướng nữ thế giới 2009 tổ chức tại Sơn Đông (Trung Quốc) Ngô Lan Hương lại đoạt giải nhì. Gần đây nhất, vào tháng 9/2013 Ngô Lan Hương đã đoạt ngôi vô địch cờ Tướng nữ châu Á được tổ chức tại Sydney (Úc).

Với những thành tích đó Ngô Lan Hương đã trở thành nữ kỳ thủ đầu tiên của Việt Nam đoạt giải cao ở giải vô địch cờ Tướng thế giới, với giải ba 2007 và giải nhì 2009


Ngô Lan Hương (bên phải) xuất sắc đánh bại các kỳ thủ Trung Quốc để lên ngôi vô địch cờ Tướng châu Á 2013

6. Những người phụ nữ đầu tiên là danh thủ lưỡng kỳ ( cờ tướng và cờ vua ) trong lịch sử làng cờ Việt Nam

Thập niên cuối cùng của thế kỷ 20 đã xuất hiện “Tam nữ kiệt lưỡng kỳ” ở tỉnh Bình Định, một tỉnh nằm ở vùng duyên hải miền Trung. Một kỳ thủ thi đấu xuất sắc cả cờ Vua, cờ Tướng đã là hiếm (chẳng hạn Trần Văn Ninh của thành phố Đà Nẵng từng là kiện tướng cả hai loại cờ nhưng hiện nay chỉ còn thi đấu cờ Tướng), thế mà cả đội nữ Bình Định đều là danh thủ lưỡng kỳ thì thật là hiện tượng "Độc nhất vô nhị" ở Việt Nam.
Châu Thị Ngọc Giao đoạt danh hiệu vô địch cờ Vua đấu nhanh thế giới lứa tuổi 14 nữ vào cuối năm 1995 ở Paris, em còn là một trong những nữ kỳ thủ cờ Tướng xuất sắc nhất Việt Nam. Kiện tướng lưỡng kỳ Châu Thị Ngọc Giao còn nhiều lần giành được ngôi vô địch trẻ quốc gia cả cờ Vua, cờ Tướng; là á quân cờ Tướng nữ toàn quốc các năm 1995 và 1997; vô địch cờ Tướng nữ toàn quốc năm 1999; đoạt cúp đồng giải cờ Tướng nữ châu Á 1997 và được phong kiện tướng quốc tế.
Ba nữ danh thủ Châu Thị Ngọc Giao, Hoàng Hải Bình và Trần Thị Minh rất gắn bó với nhau trên cả hai "mặt trận" cờ Tướng và Vua. Trong thời gian thập niên 1990 sự thành đạt của họ thật vẻ vang: Vô địch cờ Tướng đồng đội toàn quốc 1997, huy chương đồng cờ Vua đồng đội toàn quốc 1997 và huy chương bạc Giải cờ Vua các đội mạnh toàn quốc 1998.
Trong 4 năm liền (1994 đến 1997) nữ đại kiện tướng quốc tế Lê Thị Hương (TP. Hồ Chí Minh) tuy đã giành ngôi vô địch cờ Tướng nữ quốc gia, nhưng cũng không ít lần đã phải buông cờ trước Châu Thị Ngọc Giao, thế nhưng người đem về ngôi vô địch cờ Tướng nữ toàn quốc 1998 và 2004 lại là nữ kỳ thủ tài năng Hoàng Hải Bình, quê hương Bình Định (Phong Vân, 1998). 
Vậy là Châu Thị Ngọc Giao, Hoàng Hải Bình và Trần Thị Minh đã trở thành “Tam nữ kiệt lưỡng kỳ” đầu tiên ở Việt Nam hồi thập niên 1990 của thế kỷ 20.


Ba nữ danh thủ lưỡng kỳ quê hương Bình Định hồi thập niên 90 của thế kỷ 20: 
Châu Thị Ngọc Giao (ảnh trái), Hoàng Hải Bình (ảnh giữa) và Trần Thị Minh (ảnh phải)

Nguồn : internet

Ý kiến bạn đọc (0)


CÁC HOẠT ĐỘNG CHÍNH

Với mục tiêu phát triển bộ môn cờ tướng rộng rãi trong xã hội và mong muốn tất cả các bạn yêu cờ từ chuyên nghiệp đến phong trào đều có thêm nhiều điều kiện học tập, có thêm nhiều sân chơi bổ ích và lành mạnh, chúng tôi đang từng bước phát triển các hình thức hoạt động sau:

Untitled Document